Opłaty drogowe w Polsce: cennik stawek eTOLL i kalkulator kosztu trasy

Opłaty drogowe w Polsce dla pojazdów powyżej 3,5 tony naliczane są przez system eTOLL według stawki za przejechany kilometr, zależnej od klasy emisji EURO i masy pojazdu. Dla TIR-a klasy EURO VI powyżej 12 ton stawka wynosi 0,69 zł za kilometr autostrady, 0,53 zł drogi ekspresowej i 0,30 zł drogi krajowej objętej opłatą. Koszt konkretnej trasy to suma przejechanych kilometrów każdego typu drogi pomnożona przez odpowiednią stawkę. Niżej pełny cennik i przykład wyliczenia krok po kroku.

Dwa różne systemy opłat na polskich drogach

Na polskich drogach działają obecnie dwa niezależne systemy poboru opłat i łatwo je pomylić.

eTOLL obejmuje pojazdy powyżej 3,5 t DMC jadące po autostradach i drogach ekspresowych z elektronicznym poborem opłaty, a także autobusy przewożące pasażerów niezależnie od masy. Opłata jest naliczana na podstawie pozycji GPS z urządzenia pokładowego (OBU lub ZSL) i ściągana z przedpłaconego konta w systemie SPOE KAS. Zasady działania, wymogi techniczne urządzeń i kary za błędy opisaliśmy w tekście o eTOLL, tutaj skupiamy się na samych stawkach i kosztach trasy.

Tradycyjne opłaty bramkowe dotyczą głównie samochodów osobowych i pojazdów do 3,5 t na wybranych, krótkich odcinkach autostrad (fragmenty A1, A2, A4), zarządzanych przez GDDKiA albo koncesjonariusza danego odcinka. To osobny system od eTOLL, kierowca płaci bezpośrednio w punkcie poboru, a stawka zależy od zarządcy konkretnego odcinka i klasy pojazdu. Nie ma tu jednego cennika obowiązującego dla całej Polski, więc aktualną stawkę za przejazd danym odcinkiem trzeba sprawdzić u zarządcy drogi przed wyjazdem.

Dla flot ciężarowych, czyli głównego adresata tego tekstu, to eTOLL generuje realny i powtarzalny koszt miesięczny. Reszta tego artykułu skupia się na nim.

Stawki eTOLL za kilometr

Stawka zależy od typu drogi, klasy emisji EURO pojazdu i jego masy. Dla TIR-a klasy EURO VI powyżej 12 ton, czyli najczęstszej konfiguracji we flotach międzynarodowych, stawki wyglądają tak:

Starsze klasy EURO (0-V) i inne przedziały masy (3,5-12 t, 12-27 t, 27 t i więcej z trzema lub więcej osiami) mają inne stawki, różnice sięgają kilkudziesięciu procent w obie strony. Dokładny cennik dla konkretnej klasy pojazdu jest dostępny w systemie PUESC, bo zmienia się częściej niż raz na kwartał i nie warto go tu zamrażać w tabeli, która za pół roku będzie nieaktualna.

Przykład: ile kosztuje konkretna trasa

Najprościej policzyć koszt przejazdu, rozbijając trasę na kilometry każdego typu drogi i mnożąc przez stawkę.

Przykład: TIR EURO VI powyżej 12 t, trasa 350 km, z czego 220 km autostradą, 90 km drogą ekspresową i 40 km drogą krajową z opłatą.

Ten sam schemat skaluje się na miesiąc i na flotę. Firma z 10 TIR-ami, w której każdy pojazd przejeżdża miesięcznie około 1000 km autostradą płatną, płaci przy stawce 0,69 zł/km około 690 zł miesięcznie na pojazd, czyli 6900 zł na całą flotę tylko za ten jeden typ drogi. Do tego dochodzą kilometry dróg ekspresowych i krajowych, jeśli trasa przez nie prowadzi.

Dlaczego realny koszt bywa wyższy, niż wynika z kilometrów

Powyższe wyliczenie zakłada, że urządzenie w pojeździe prawidłowo rejestruje przejazd i konto ma pokrycie. W praktyce koszt rośnie, gdy coś w tym procesie zawodzi. Zerowe saldo konta w chwili wjazdu na płatny odcinek albo przerwa w transmisji urządzenia dłuższa niż 15 minut (tak zwane milczenie OBU) nie są traktowane jak zaległa opłata, którą można dopłacić później, tylko jak naruszenie z karą 1500 zł za odcinek. Taryfikator kar i typowe scenariusze, które do nich prowadzą, opisaliśmy w tekście o karze eTOLL.

Innymi słowy: sama stawka za kilometr jest przewidywalna, ale koszt całkowity przestaje być przewidywalny, jeśli nikt nie monitoruje salda konta i stanu urządzenia na bieżąco.

Jak kontrolować koszt opłat drogowych we flocie

Trzy rzeczy ograniczają ryzyko, że koszt opłat drogowych wymknie się spod kontroli:

• Raport miesięczny z podziałem na pojazdy i kierowców, żeby widzieć, który pojazd generuje nietypowo wysoki koszt i dlaczego.
• Alert o niskim saldzie konta, zanim pojazd wjedzie na płatny odcinek, nie po fakcie z wyciągu.
• Eksport danych do księgowości, żeby koszt opłat drogowych trafiał do kalkulacji rentowności trasy, a nie wisiał osobno jako zbiorcza pozycja na koniec miesiąca.

Dodatek eTOLL w Global Telematics robi te trzy rzeczy automatycznie. Jeśli zamiast kosztu samych opłat drogowych interesuje Cię szerszy obraz tego, ile telematyka może oddać z kosztów floty (paliwo, eco-driving, jałowa praca silnika), osobny kalkulator oszczędności liczy to na podstawie liczby pojazdów i przebiegu. To inny kalkulator niż wyliczenie kosztu konkretnej trasy opłat drogowych powyżej, liczy oszczędności floty, nie stawki za kilometr.

Raport miesięczny opłat drogowych ma też praktyczne zastosowanie poza samym monitoringiem kosztów. Przy negocjacji ceny za konkretną trasę ze zleceniodawcą koszt opłat drogowych jest jedną z twardych pozycji kalkulacji, obok paliwa i czasu pracy kierowcy. Dane rozbite na pojazd i trasę, a nie jedna zbiorcza kwota z faktury za cały miesiąc, pozwalają policzyć rentowność konkretnego kursu, zamiast szacować ją na oko.

Ile to kosztuje w naszej platformie

Firma z 10 TIR-ami na trasach krajowych, z dodatkiem eTOLL na całej flocie, płaci 10 × 5 zł = 50 zł netto miesięcznie za monitoring opłat i alerty salda. Jedna nieuniknięta kara za milczenie OBU albo zerowe saldo (1500 zł) pokrywa ten koszt na dwa i pół roku z góry. Pełny cennik ze strefą UE i światową jest na stronie cennika.

Najczęstsze pytania

Czym różnią się opłaty eTOLL od tradycyjnych opłat na bramkach?

eTOLL to elektroniczny system dla pojazdów powyżej 3,5 t, naliczający opłatę na podstawie pozycji GPS i stawki za kilometr zależnej od klasy EURO i masy. Tradycyjne opłaty bramkowe dotyczą głównie samochodów osobowych na wybranych odcinkach autostrad, są pobierane bezpośrednio w punkcie poboru i zależą od zarządcy konkretnego odcinka, nie od systemu eTOLL.

Jak policzyć koszt konkretnej trasy?

Rozbij trasę na kilometry każdego typu drogi (autostrada, droga ekspresowa, droga krajowa z opłatą) i pomnóż każdy odcinek przez odpowiednią stawkę dla klasy pojazdu. Suma tych trzech iloczynów to koszt opłat drogowych dla całego przejazdu.

Czy stawka eTOLL jest taka sama dla każdego pojazdu?

Nie. Stawka zależy od klasy emisji EURO (0 do VI) i masy pojazdu (3,5-12 t, 12-27 t, 27 t i więcej z trzema lub więcej osiami). Tabela w tym artykule pokazuje stawki dla najczęstszej konfiguracji floty międzynarodowej, czyli TIR EURO VI powyżej 12 ton. Dokładny cennik dla innej klasy jest dostępny w systemie PUESC.

Czy można zaniżyć koszt opłat drogowych, zmieniając trasę?

Trasa z większym udziałem dróg krajowych objętych opłatą (0,30 zł/km) wobec autostrady (0,69 zł/km) generuje niższy koszt opłat za kilometr, ale wydłuża czas jazdy i zwiększa zużycie paliwa, więc całkowity koszt trasy trzeba liczyć łącznie, nie tylko po stawce drogowej.