Kontrola ITD: co zobaczy inspektor, jeśli przyjedzie jutro

Inspektor ITD na drodze patrzy na kartę kierowcy i ostatnie 28 dni jazdy. Inspektor w siedzibie firmy sięga rok wstecz i sprawdza dokumentację jako całość, nie pojedynczy dzień. To, co zobaczy, zależy od typu kontroli, ale w obu przypadkach liczy się nie tylko kwota mandatu, tylko waga naruszenia według unijnego rozporządzenia, bo ta decyduje o dobrej reputacji przewoźnika, czyli o licencji.

Większość materiałów o kontroli ITD kończy się na tabeli kar. To ważne, ale to nie jest pytanie, które faktycznie zadaje sobie właściciel firmy transportowej wieczorem przed kontrolą. Pytanie brzmi: co dokładnie zobaczy inspektor, jeśli otworzy dane mojej floty jutro rano. Poniżej odpowiedź krok po kroku, tak jak wygląda to z perspektywy systemu, który te dane faktycznie ma.

Kontrola drogowa i kontrola w firmie patrzą na inny okres

To pierwsza rzecz, którą trzeba rozdzielić, bo firmy często mylą oba scenariusze i przygotowują się na niewłaściwy.

Podstawą okresu 28 dni dla kontroli drogowej jest rozporządzenie (UE) nr 165/2014, artykuł 36. Kierowca musi umieć okazać kartę i zapisy z tego okresu na miejscu, na drodze. Kontrola w firmie sięga dalej, bo ocenia system jako całość, nie migawkę jednego dnia. Szerzej o tym, jakie dokumenty przygotować na kontrolę w siedzibie, piszemy w osobnym tekście o kontroli ITD w firmie.

Waga naruszenia, nie tylko kwota

Tu jest miejsce, w którym większość firm patrzy tylko na mandat w złotówkach i przeocza coś ważniejszego. Rozporządzenie (UE) 2016/403 dzieli naruszenia na cztery poziomy wagi ustawowej, niezależnie od tego, jaka kwota grzywny za nie grozi.

Dwa naruszenia mogą kosztować podobną kwotę mandatu, a mimo to mieć zupełnie inną wagę ustawową. Naruszenia najpoważniejsze i bardzo poważne liczą się do oceny dobrej reputacji przewoźnika, czyli dotyczą licencji na wykonywanie transportu drogowego, nie tylko portfela kierowcy. To wymiar, którego nie da się zapłacić i zapomnieć, bo dotyczy zdolności firmy do dalszej działalności, a nie pojedynczego mandatu. Ile w złotówkach kosztują konkretne naruszenia czasu jazdy i odpoczynku, opisaliśmy osobno w tekście o unikaniu mandatu ITD, tutaj nie powielamy tej tabeli.

Uczciwie: nie ma jednego progu liczby naruszeń, po którym organ automatycznie odbiera dobrą reputację. To ocena kontrolna, nie działanie arytmetyczne, więc żadne narzędzie nie powinno obiecywać konkretnej granicy.

Jazda bez karty: naruszenie, które nie ma prostej kwoty

Obok naruszeń czasu jazdy i odpoczynku jest kategoria, o której mówi się rzadziej, a inspektorzy traktują ją bardzo poważnie: jazda bez karty kierowcy w czytniku tachografu. Wykrywa się ją przez porównanie dwóch niezależnych źródeł danych, zapisu z tachografu i pozycji GPS pojazdu. Jeśli pojazd się przemieszcza, a tachograf nie rejestruje żadnej karty, to rozjazd, który sam w sobie jest sygnałem alarmowym.

To naruszenie ma inną podstawę prawną niż limity czasu jazdy i odpoczynku, więc nie ma dla niego jednoznacznego taryfikatora w złotówkach, tak jak dla przekroczenia 9 godzin jazdy czy skróconej przerwy. Rzetelne podejście to pokazać sam fakt i skalę, ile epizodów, ile kilometrów, ile pojazdów, bez zmyślania kwoty, której nie da się uzasadnić.

Dokumenty, o które inspektor poprosi

Niezależnie od tego, czy naruszenia czasu jazdy w ogóle wystąpiły, inspektor sprawdza stan formalny floty. Trzy pozycje wracają przy każdej kontroli.

• Ważność kart kierowców. Karta wygasła albo kończąca się w najbliższych 30 dniach to uchybienie samo w sobie, niezależnie od tego, co pokazują zapisy jazdy.
• Legalizacja tachografów. Kalibracja po terminie oznacza, że dane z urządzenia są formalnie kwestionowalne, nawet jeśli technicznie tachograf działa poprawnie.
• Archiwum pobrań, przy kontroli w firmie. Brak regularnych pobrań danych z kart i pamięci pojazdów to osobny problem od samych naruszeń, bo dotyczy obowiązku archiwizacji, nie limitów czasu pracy.

Braki w którymkolwiek z tych punktów mogą być podstawą do dalszego postępowania same w sobie, nawet przy zerowych naruszeniach 561/2006.

Symulacja kontroli w platformie

W module Tachograf mamy zakładkę, która odpowiada dokładnie na pytanie z tytułu tego tekstu: co zobaczy inspektor, jeśli przyjedzie jutro. Symulacja działa w dwóch trybach, drogowym i firmowym, i rozróżnia je tak samo, jak robi to inspektor: 28 dni wstecz dla scenariusza drogowego, 12 miesięcy dla scenariusza w firmie.

Co pokazuje:

• Naruszenia czasu jazdy i odpoczynku pogrupowane według wagi ustawowej z rozporządzenia 2016/403, nie tylko według kwoty mandatu
• Epizody jazdy bez karty wykryte ze skrzyżowania danych tachografu z pozycją GPS, z liczbą kilometrów i pojazdów
• Kierowców z największą liczbą naruszeń najpoważniejszych i bardzo poważnych, żeby wiedzieć, gdzie rozmawiać najpierw
• Stan formalny: ważność kart, kalibrację tachografów, a przy scenariuszu firmowym też datę ostatniego pobrania danych

System pokazuje zweryfikowaną kwotę grzywny wyłącznie tam, gdzie taryfikator jest jednoznaczny, czyli dla naruszeń czasu jazdy i odpoczynku kierowcy. Dla jazdy bez karty i braków w pobraniach danych pokazuje fakt i wagę, bez kwoty, bo to inna podstawa prawna, której nie da się sprowadzić do jednej liczby bez ryzyka wprowadzenia w błąd.

Czym to się różni od zwykłego audytu zgodności

W platformie jest jeszcze jedno miejsce, które liczy naruszenia: audyt zgodności w module Tachograf. Odpowiada na inne pytanie niż symulacja kontroli, dlatego oba mają sens obok siebie, nie zamiast siebie.

• Audyt zgodności liczy widełki kar w złotówkach, czyli ile firma może stracić na mandatach, gdyby wszystkie otwarte naruszenia zostały wykryte i ukarane. To perspektywa finansowa, przydatna do priorytetyzacji, które naruszenie ugasić najpierw.
• Symulacja kontroli patrzy na to samo z perspektywy organu: jaka jest waga ustawowa naruszeń, czy wpływają na dobrą reputację przewoźnika, i czy okno czasowe, które zobaczy inspektor na drodze, w ogóle obejmuje dane zdarzenie.

Firma, która widzi w audycie niską kwotę, może w symulacji zobaczyć wysoką koncentrację naruszeń najpoważniejszych u jednego kierowcy. To sygnał, że problem nie jest tylko kosztowy, tylko strukturalny, i wymaga rozmowy z konkretną osobą, nie tylko zapłaty mandatu.

Ile to kosztuje

Dodatek Tachograf w naszej platformie to 5 zł netto miesięcznie za pojazd, na którym jest włączony, w tym symulacja kontroli w obu wariantach. Obejmuje zdalny odczyt kart kierowcy i pamięci tachografu, analizę zgodności z 561/2006 i raporty gotowe do przekazania inspektorowi. Do zdalnego pobierania z TIR-a lub ciężarówki z magistralą CAN potrzebne jest urządzenie GT-TRUCK PRO za 690 zł netto jednorazowo. Dla busów i pojazdów dostawczych bez CAN pasuje GT-OBD P&P za 490 zł netto, montaż w gniazdo OBD-II zajmuje 30 sekund. Pełny cennik jest na stronie cennika.

Najczęstsze pytania

Co dokładnie sprawdza inspektor ITD na kontroli drogowej?

Kartę kierowcy w czytniku tachografu i zapisy z ostatnich 28 dni, w tym dnia bieżącego. Sprawdza, czy kierowca ma przy sobie dane z tego okresu i czy zgadzają się z tym, co pokazuje pojazd. To węższy zakres niż kontrola w siedzibie firmy, która sięga rok wstecz.

Czym różni się waga naruszenia od kwoty mandatu?

Kwota mandatu to sankcja finansowa za konkretne zdarzenie. Waga naruszenia z rozporządzenia 2016/403 to ocena, jak poważnie organ traktuje dane zdarzenie przy ocenie dobrej reputacji przewoźnika. Naruszenie może mieć niską kwotę mandatu, a mimo to wysoką wagę ustawową, bo te dwie skale liczą co innego.

Czy jazda bez karty kierowcy ma ustaloną kwotę mandatu?

Nie ma dla niej jednoznacznego taryfikatora w złotówkach, w odróżnieniu od naruszeń czasu jazdy i odpoczynku. To osobna podstawa prawna, dlatego rzetelne systemy pokazują fakt i skalę zdarzenia, a nie zgadują kwotę.

Ile naruszeń trzeba mieć, żeby stracić dobrą reputację przewoźnika?

Nie ma jednego progu liczbowego. To ocena organu kontrolnego w konkretnym postępowaniu, nie prosty wzór matematyczny, więc żadne narzędzie nie powinno podawać gotowej granicy.